Nếu có một tình yêu mà lúc bắt đầu và cả đến khi kết thúc đều ấm áp, dịu dàng như nhau, chắc chắn là tình mẹ. Quả là chẳng có thứ tình yêu nào giống như tình yêu giữa mẹ và con, mỗi ngày trôi qua đều thấy thêm thắm thiết, nồng nàn, càng cũ kỹ lại càng thấy yêu thương.
Tôi nghĩ rằng mẹ tôi đã vui hơn khi tôi viết bài viết này rất nhiều. Bởi vì càng ngày tôi giống mẹ, từ tâm tính đến cư xử. Giữa tôi và mẹ hầu như đã không còn bao nhiêu những trái ngược trong tâm tưởng.
Không phải vì tôi đã đánh mất những cá tính năm xưa. Mà bởi vì tôi bắt đầu bước đến những năm tháng biết ước ao làm mẹ. Và nếu một ngày kia, trong đời tôi có thêm một bé gái giống hệt như chính tôi trong suốt 27 năm qua, tôi rất muốn rằng mình có thể đối xử với nó - dịu dàng và sâu sắc - giống như mẹ tôi đã từng.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Mẹ tôi là một phụ nữ ĐẸP. Chưa kể về nội tâm, bà trước hết là một người đàn bà đẹp về ngoại hình. Cho tới tận bây giờ, tất cả mọi người đều thừa nhận một sự thật (phũ phàng) rằng cả hai chị em tôi đều không đẹp bằng mẹ. Những tấm ảnh thời con gái vẫn được bà trân trọng, tự hào và ủng hộ chúng tôi giữ lại những hình ảnh đẹp khi còn xuân sắc.
Không chỉ đẹp, bà còn là một phụ nữ thông minh. Sinh trưởng trong một gia đình 5 anh em có ba mất sớm, lại không được cổ vũ chuyện học hành, mẹ tôi vẫn nuôi hy vọng vào đại học. Những thứ như đam mê đọc sách, khả năng viết lách và tâm hồn nhạy cảm của tôi hôm nay được thừa hưởng từ bà. Nhà nghèo, mẹ tôi để được đọc sách có thể đi bộ vài km từ trường Nguyễn Bá Tòng (nay là Bùi Thị Xuân) để đến nhà sách Khai Trí (nay là nhà sách Sài Gòn) để tranh thủ coi cọp. Cho đến giờ, bà vẫn có thể đọc lại những câu thơ bà viết trong quyển lưu bút (dù quyển lưu bút đã lưu lạc), nhưng câu thơ bạn trai viết tặng, và giữ lại bức thư tình vàng ố vì một câu văn bà thích.
Nếu anh hùng có thể sinh thời cuộc, thì giai nhân phải có thời cuộc mới làm được một giai nhân !!!
Nhưng nếu nhan sắc và trí tuệ đem lại cho phụ nữ thời nay nhiều thứ, như tiền, như danh vọng, hay chí ít là sự dễ dàng hơn trong mọi bước đi thì nhan sắc và trí tuệ đã không đem lại cho bà điều gì. Nước nhà giải phóng khi mẹ tôi tròn 16 tuổi, cái tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Lý lịch là con gái một vị tướng ngụy tử trận đẩy giấc mơ đại học của bà đi rất xa. Mẹ đỗ trường Y nhưng sau khi công an lên điều tra, bà được mời học làm nữ hộ sinh. Bà từ chối và cuối cùng được sắp xếp sang học trung cấp điện. Nếu bạn nhìn tấm ảnh trên của mẹ tôi, bạn có thể nghĩ một phụ nữ như bà sẽ làm một thợ điện giỏi???
Thứ nhan sắc rực rỡ của bà trong thời buổi cả nước lo ăn trở thành lạc lõng. Nó đem đến nhiều phiền toái hơn là thuận lợi. Vì vậy, sau này bà vẫn âu lo và khó chịu khi tôi thích mặc những chiếc áo trễ cổ hoặc có những đường xẻ dài. Tôi biết rằng, bà thích nhìn tôi là một cô bé dễ thương hơn là một phụ nữ quyến rũ, vì sự quyến rũ nào cũng đầy những rủi ro ẩn chứa.
Mẹ tôi kết hôn ở tuổi 24 và sinh con gái đầu lòng năm 25 tuổi. Có thể nói, mẹ tôi là điển hình của mẫu người phụ nữ Việt Nam, thương chồng, yêu con và hy sinh suốt cuộc đời. Cả cuộc đời bà làm một người phụ nữ nội trợ, sau nhiều lần cố gắng bước ra xã hội và phấn đấu đều không nhận được sự chia sẻ việc nhà của chồng và không nỡ để con cái nhem nhuốc. Sự hy sinh của bà đến giờ vẫn để lại trong tôi nhiều day dứt, vì lúc bé tôi thường đau ốm. Bà không biết rằng, tôi chạnh lòng đến mức nào mỗi khi bà nói "Đời mẹ là vứt đi rồi. Hạnh phúc là nhìn thấy các con..."
Sống trong một xã hội cổ điển, bà là một phụ nữ duy trì nền nếp gia đình theo đúng tư duy truyền thống. Bà rất ngại dư luận điều ra tiếng vào, và luôn sống theo những chuẩn mực, dù phải hy sinh hạnh phúc của riêng mình. Bà nhiều khi không chấp nhận được những luồng tư duy quá trẻ và dữ dội của cô con gái lớn. Việc tôi không ngại bị cô lập trong xã hội, thích độc lập, thậm chí chấp nhận cô đơn, không ngại bảo vệ tư duy cá nhân, phá vỡ những tường thành văn hóa Á Đông mà tôi cho là đã cũ, đôi khi khiến bà buồn bực.
Nhưng thực sự những tư duy mới đó, tôi được khơi nguồn từ chính bà. Có lẽ bà không biết điều đó.
Mẹ tôi là một trong những người mẹ rất hiếm hoi của thời đại bà có cái nhìn đúng đắn về việc dạy con. Ngoài chuyện học, mẹ tôi ủng hộ tôi phát triển toàn diện các năng khiếu, không e sợ tôi chơi nhiều hơn học. Dù đặt áp lực học tập rất ghê gớm, bà vẫn để tôi tham gia các đội ca múa hát, vẽ tranh, làm thơ. Các bạn bè tôi đều biết bà là tổng đạo diễn cho tất cả các chương trình của lớp tôi học. Khi lớn lên, tôi mới nhận ra rằng nền tảng bà xây dựng cho tôi quá tuyệt vời. Cuộc đời tôi thật tươi đẹp không chỉ vì những thành đạt trong học hành, nghề nghiệp mà vì tôi hiểu được sức hấp dẫn của Hồ Thiên Nga, vẻ đẹp của tranh Berlini và thi ca Puskin.
Bà cũng không ngại việc tôi có bạn trai theo đuổi từ rất sớm, thích nghe chúng tôi kể chuyện yêu đương. Hai chị em tôi vẫn tự hào rằng mình đã có thể dẫn bạn trai về giới thiệu từ năm 16 tuổi, trong khi bạn bè tôi thường giấu giấu diếm diếm, trốn trốn tránh tránh để gặp người yêu.
Bà chuẩn bị rất tốt cho con cái về các vấn đề tình dục, một cách kín đáo. Mẹ tôi giữ lại cho tôi một quyển sách mỏng và rách lỗ chỗ từ lúc bà 20 tuổi. Đó là quyển "Tâm tình thiếu nữ" của một tác giả người Nga hướng dẫn chi tiết những thay đổi về cơ thể, tâm lý, sinh lý khi từ một cô bé thành một cô gái. Dù xây dựng một tường thành kiên cố về tư tưởng gia giáo, bà cũng từng ý tứ dạy tôi các biện pháp tránh thai.
Bà cũng là bà mẹ dân chủ rất hiếm hoi mà tôi từng được biết. Bà không dạy con cái "không học hành lớn lên đi hốt rác", mà thường chỉ cho tôi thấy rằng "Nếu không học thì con không biết cái này, không biết cái khác...". Tôi vẫn nhớ khi còn bé, sau giờ học tôi thường có thời gian tranh luận với bà về những vấn đề rất thú vị như "Tại sao không làm thuộc địa của Mỹ cho giàu có, sung sướng mà mất bao nhiêu xương máu để giải phóng làm chi để nghèo khổ như vầy?". Mẹ tôi đã trả lời tôi một câu mà cho đến suốt đời tôi vẫn nhớ "Con có thể chọn lựa, sống bần hàn với mẹ hay đi làm Osin cho một nhà giàu. Họ có thể cho con ăn ngon, mặc đẹp nhưng bảo gì con làm nấy."
Đó là bài học đơn giản nhưng sâu sắc nhất đối với tôi về lòng yêu nước và quyền được lựa chọn trong cuộc đời mình. Nó có giá trị nhiều hơn bất kỳ bài học lịch sử hô khẩu hiệu "yêu tổ quốc, yêu đồng bào" nào ở trường.
Bà cũng là người cổ vũ tôi nói tiếng nói của mình. Những "cuộc đấu tranh" chống thầy cô cổ hũ, biến chất hay bạn bè xấu của tôi từ cấp 1 đến hết đại học đều ít nhiều có sự ủng hộ của bà. Dù sau đó, bà có lẽ ân hận vì sau những cuộc đấu tranh, tôi luôn rơi vào thế cô lập, nên sau bà thường khuyên tôi cái gì không thích thì tránh đi chứ đừng dây vào. Nhưng cho đến giờ, tôi vẫn tự hào vì những việc mình đã làm và biết ơn sự ủng hộ của bà.
Nhìn chung, giữa tôi và mẹ có một sự đồng cảm sâu sắc. Bà là người khơi nguồn cho những cá tính, tư duy của tôi từ khi tôi còn là một đứa trẻ. Duy chỉ có một điều, bà thường ngán ngẩm trước những lựa chọn nhiều tính rủi ro của tôi, trong khi bà mong ước tôi có một cuộc sống nhàn hạ và yên bình. Những anh bạn trai tôi chọn đều khiến bà lo ngại. Bà cũng thường không vừa ý kiểu yêu đương của tôi và thường mắng tôi "Mày si mê thằng đó quá !". Mẹ tôi sợ tôi sẽ kéo theo những nỗi đau khổ về sau.
Biết làm sao, đối với tôi, hạnh phúc là cuộc sống cuồng nhiệt. Tôi sẵn lòng yêu hết mình, đau khổ hết mình rồi nếu phải vứt bỏ, tôi cũng ném người đàn ông đó khỏi đời mình như chưa từng có. Tình yêu, công việc hay cuộc sống đều đặn yên ổn ngày qua ngày đối với tôi chán ngán như một quyển sách đã đọc hết sạch từng trang, chẳng còn gì bí mật. Mẹ tôi đã nhận ra điều đó, nên thường chậc lưỡi nói với tôi "Tính của con vậy là khổ rồi".
Nhưng dù có nhiều quan điểm trái ngược, bà vẫn là "bộ tham mưu" cho tôi trong hầu hết mọi chuyện. Nhiều bạn bè tôi khuyên rằng không nên nói trước cho bố mẹ biết, mình cứ quyết, cứ làm vì nói thì sẽ bị cản trở, không thể nào làm được. Nhưng bạn biết đó, nếu tìm một "bộ tham mưu" thì phải chọn một tham mưu có ý kiến trái chiều, để nhìn vấn đề trên nhiều khía cạnh. Tôi cần mẹ như cần một người cầm cương con ngựa chứng trong mình. Mẹ tôi biết rằng, cuối cùng thì, con ngựa chứng vẫn lao đi dù người cầm cương muốn nó dừng lại, nhưng nó biết chạy chậm hơn để tránh những tảng đá trên đường.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Đáng lẽ viết về mẹ, người ta sẽ dùng một thứ văn chương hoa mỹ, nhiều tình cảm. Vì sao tôi lại chọn viết về bà bằng một thứ văn chương người ta dùng để viết báo hoặc viết chính luận về các nhân vật lịch sử? Vì nếu viết về mẹ bằng thứ văn chương tự sự, tôi không thể nào viết hay như Trang Hạ. Nếu viết thể loại phát biểu cảm nghĩ, tôi không thể nào viết hay bằng một em bé lớp 7. Mà hơn tất cả, đối với tôi, tất cả những người mẹ đều là những nhân vật lịch sử, người kiến tạo hình hài và tư duy của tương lai. Mẹ tôi, mẹ bạn, và tất cả người mẹ đều xứng đáng được viết, một cách công tâm, như những anh hùng.
Anh hùng nào cũng có mặt tốt, mặt xấu. Tôi mong người ta đừng làm dàn bài rồi ép học sinh viết về mẹ đều đặn như nhau: nhà nghèo, bán chè/cháo, tối tối khâu vá cho con. Những người mẹ cần được viết về một cách trân trọng hơn thế.
Đây là entry tôi đã định viết nhiều lần, trong đó lần tôi viết gần như hoàn chỉnh là vào ngày của Mẹ thì bị 360 xóa giữa chừng. Tôi đã mất hứng và không thể viết lại nữa, nhưng cuối cùng tôi quyết định mình viết lại, khi 360 sắp đóng cửa và tôi chuẩn bị nhận tấm bằng Thạc Sỹ.
Không tham dự được lễ tốt nghiệp của tôi, tôi biết mẹ rất buồn. Nhưng mẹ tôi chắc hẳn biết rằng, dù bà không đến, trong lòng tôi buổi lễ hôm ấy, bà vẫn hiện diện, ngay bên cạnh tôi, như bà vẫn luôn luôn hiện diện trong suốt 25 năm qua.
Tôi gửi tặng mẹ tôi, tặng bạn, tặng tất chúng ta bài hát "Mama" của Il Divo.
Mama
Il Divo
Cảm ơn mẹ vì con được là chính con
Của ngày hôm nay
Cảm ơn mẹ vì con đã không phải là một ai khác
Hãy tha lỗi cho con vì những điều chưa bao giờ được nói
và những thời gian đã bị lãng quên
Con biết rằng mẹ nhớ tất cả
về cuộc đời con
Mẹ đã cho con thấy tình yêu và đức hy sinh
Khi nghĩ về những ngày đã qua
Con đã biết mình đã được lớn lên thế nào
Và con biết rằng mẹ đã từng có một thời tuổi trẻ
tin tưởng, tràn đầy, quyết liệt
Mẹ cũng đã từng có những giấc mơ lớn của riêng mình
Mà chỉ khi lớn lên con mới hiểu
Con, của ngày hôm nay, chính nhờ những tận tụy hy sinh
Con nhớ mẹ, rất nhiều, rất nhiều
Mẹ, xin lỗi vì những lần đã làm mẹ khóc
Xin lỗi mẹ những lầm lỗi
những sóng gió mà chính con đã gây nên
những sai lầm đã làm cạn khô nước mắt
của một người
Bài hát này, có lẽ sẽ làm mẹ mỉm cười
Mong rằng mẹ hạnh phúc với cuộc đời con đang sống
Thanh thản với những lựa chọn con đã làm
Và tự hào với sự trưởng thành khi con đã lớn
Con biết rằng
Mẹ sẽ luôn ủng hộ
những giấc mơ của con
Bởi vì con cả đời mắc nợ
Những giấc mơ của chính mẹ hôm qua
(lược dịch)
7/2009
















